Transform ABC Analysis to Human Behavior Analysis
ก่อนอื่นต้องเข้าใจว่าก่อนว่า Model of Accident Causation ประกอบด้วย
ทำไม เนื้อหา BBS ในคลาสที่ผมสอน ถึงไม่ใช้ A B C Analysis ?ลองดูการใช้ model นี้วิเคราะห์แล้วกันครับ
A = Activator สิ่งเร้า ตัวกระตุ้น
B = Behavior พฤติกรรมที่แสดงออก
C = Consequence ผลที่เกิดขึ้น
ตามทฤษฎี ถ้าจะทำ BBS เค้าจะบอกให้เริ่มต้นที่ตัว C คือผลที่ตามมาคืออะไร หรืออะไรที่เราต้องการให้เกิด
>>>> ลองดูตัวอย่างการใช้งาน ซึ่ง ผมนำมาจากนักเรียนในคลาส เช่น ถ้าต้องการ C คือ อุบัติเหตุเป็น 0
C = อุบัติเหตุเป็น 0
B = ต้องทำ safe behavior
A = ทำ BBS
>>>> ลองเปลี่ยนคำถามบ้าง แล้วถ้าต้องการให้เกิด safe behavior แทนละ
C = safe behavior (safe behavior ขยับมาเป็น C)
B = ทำ BBS (BBS ขยับมาเป็น B)
A = กระตุ้นโดย คำชม รางวัล หรือแม้แต่บทลงโทษ
>>> จะเห็นว่าการใช้ model นี้ในเชิงหลักการ เชิงนามธรรม จะทำให้เกิดการวิเคราะห์ที่ต่างกันไป ในแต่ละบริบทที่ต้องการวิเคราะห์ ซึ่งไม่ได้ผิดอะไร แต่ไม่เกิดประโยชน์อะไร แถมทำไปทำมานักเรียนงงเอง แต่ถ้าใช้ในการวิเคราะห์รายละเอียดเหตุการณ์ ว่าถ้าพฤติกรรมขับรถเร็ว (B) ทำให้เกิดผลอะไรได้บ้าง (C) และมันเกิดมาจากอะไร (A) เช่น จากนิสัยพื้นฐาน จากสถานการณ์จำเป็นต่างๆ ก็สามารถวิเคราะห์ได้ ใช้ในส่วนผู้ที่ถูก observed แต่สำหรับ BBS observer ผมว่าการใช้ model Human Behavior Analysis จะให้ผลที่ดี และง่ายกว่า ตั้งแต่การตั้งคำถาม ซึ่งจะสอดคล้องกับสถานการณ์ นั้นๆที่เราเจอ
สุดท้ายนี้อย่าเพิ่งเชื่อผม ลองศึกษาในหลายๆหัวข้อของเรื่อง safety แต่ที่สำคัญคือศึกษาอะไรที่มันเป็นปัจจุบันหน่อย ความรู้และทฤษฏีบางอย่างก็ควรนำมา adapt ปรับเปลี่ยนไปตามการเวลา ยกตัวอย่างเรื่องนี้ผมค้นพบเองจากการทำ BBS program ที่ทั้งสำเร็จและล้มเหลว จากประสบการณ์ในการสอบสวนเคสอุบัติเหตุต่าง และรวมถึงการศึกษาทฤษฎีในเรื่อง safety ที่เกี่ยวข้องอย่าง incident analysis ก็ทำให้ค้นพบว่าเรื่องที่ผมตระหนักรู้และนำมาแชร์ ตามจริงแล้วก็มีเขียนอยู่ในตำรา Guidance on Investigation and Analysing Human and Organizational Factors Aspects of Incident and Accident ของ Energy Institute หัวข้อเครื่องมือในการวิเคราะห์อุบัติการณ์ อย่าง Human Factor Analysis Tools (HFAT) ก็มีการกล่าวถึง ABC analysis ว่าเป็น existing method ซึ่งสนับสนุนหลักการที่ผมคิด เพียงแต่ผมนำเสนอว่าเราเอา model human behavior มาใช้จะใช้ง่ายและได้ประโยชน์กว่า
